ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΑΛ. ΑΝΔΡΟΥΛΗΣ

Νευροχειρουργός
Τηλ. για ραντεβού: (+30) 693 652 4411
Τηλ για επείγον: (+30) 694 600 8499
ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ

Υδροκεφαλία


Facebook
Google+
http://brainandspine.eu/%CF%85%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BA%CE%B5%CF%86%CE%B1%CE%BB%CE%AF%CE%B1/
Τι είναι ο υδροκέφαλος?
 

Ο όρος υδροκεφαλία ( προερχόμενη από τις ελληνικές λέξεις ύδωρ και κεφαλή)  καταδεικνύει την παθολογική εκείνη οντότητα όπου ο όγκος του κυκλοφορούντος εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ) αυξάνεται με αποτέλεσμα την διάταση του κοιλιακού συστήματος του εγκεφάλου.

Η διαδικασία αυτή δύναται να προκαλέσει  αύξηση της πίεσης εντός της κρανιακής κοιλότητας ( αύξηση δηλαδή της ενδοκράνιας πίεσης) με συνέπεια την λειτουργική δυσλειτουργία του εγκεφάλου.

Σε ποιες ηλικίες εμφανίζεται?
 

Η διαταραχή αυτή μπορεί για διαφορετικούς λόγους να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία από τα νεογνά μέχρι τους υπερήλικες.
Μπορεί να είναι πρωτοπαθής ή ιδιοπαθής (αγνώστου δηλαδή αιτιολογίας) και δευτεροπαθής ως αποτέλεσμα κάποιας νευρολογικής παθολογικής κατάστασης ή νόσου.

Ποια είναι τα συμπτώματα του υδροκεφάλου?
 

Στα βρέφη η ύπαρξη των οστέϊνων ραφών επιτρέπει τη διάταση του κρανίου όταν υπάρχει αυξημένη ενδοκράνια πίεση, με συνέπεια την αύξηση του μεγέθους του κεφαλιού σε αυτά. Η δυνατότητα αυτή χάνεται οριστικά μετά τη συνοστέωση των ραφών του κρανίου, η οποία συνήθως έχει ολοκληρωθεί μετά τη συμπλήρωση του πρώτου έτους.

Τα λοιπά συμπτώματα είναι η επίμονη  κεφαλαλγία, ζάλη, τάση προς έμετο, εμετό, αστάθεια, δυσκολία στη βάδιση, δυσκολία στο να εστιάσει κανείς το βλέμμα του, διαταραχές όρασης, ευερεθιστότητα ή απάθεια, ακράτεια ούρων ή άλλες διαταραχές στην ούρηση, προβλήματα στη μνήμη, μυίκή αδυναμία και τελικά παράλυση.

Πρέπει να τονιστεί ότι δεν είναι απαραίτητο να συνυπάρχουν όλα τα προαναφερθέντα συμπτώματα για να υποψιαστεί κανείς την εμφάνιση υδροκεφαλίας, ούτε φυσικά η παρουσία κάποιου από τα παραπάνω συμπτώματα σημαίνει ότι ο ασθενής πάσχει από υδροκεφαλία.
Ιατρική βοήθεια από εξειδικευμένο ιατρό είναι απαραίτητη για τη σωστή διάγνωση και την κατάλληλη αντιμετώπιση της υδροκεφαλίας. Η καθυστερημένη αντιμετώπιση ή μη αντιμετώπιση της μπορεί να προκαλέσει μη αναστρέψιμες βλάβες στον εγκέφαλο και πολύ συχνά να οδηγήσει στο θάνατο.

Πως τίθεται η διάγνωση της νόσου?

Η παρουσία της υδροκεφαλίας μπορεί να γίνει αντιληπτή με τη λεπτομερή νευρολογική εξέταση του ασθενούς. Συχνά η νευρολογική εξέταση μπορεί να εκτιμήσει και τη βαρύτητα και το βαθμό της υδροκεφαλίας. Ωστόσο, απεικονιστικές εξετάσεις, όπως αξονική τομογραφία (CT), μαγνητική τομογραφία (MRI) και σε περιπτώσεις βρεφών υπερηχογραφία (US), μπορούν όχι μόνο να θέσουν με ακρίβεια τη διάγνωση της υδροκεφαλίας αλλά και συχνά να αναγνωρίσουν και την αιτιολογία της.

Υπάρχει θεραπεία και ποια είναι?

Η αποτελεσματική  θεραπεία εξαρτάται και επιλέγεται από το αίτιο που προκαλεί την υδροκεφαλία. Αν αυτό είναι μια εξεργασία που εμποδίζει την φυσιολογική διέλευση και παροχέτευση του ΕΝΥ ή ένας όγκος που ωθεί σε υπερπαραγωγή ΕΝΥ, η χειρουργική αντιμετώπιση και εξαίρεση αποτελεί μόνιμη θεραπευτική λύση.
Στην πλειονότητα ωστόσο των περιπτώσεων υδροκεφαλίας αναγκαία κρίνεται η δημιουργία μιας τεχνητής παρακαμπτήριας οδού κυκλοφορίας ΕΝΥ, η οποία επιτυγχάνεται μέσω εμφυτεύσιμου συστήματος βαλβίδος και μικρών σωληναρίων σιλικόνης μικρού διαμετρήματος, τα οποία αποχετεύουν ΕΝΥ από τις κοιλίες του εγκεφάλου σε κάποια άλλη κοιλότητα του σώματος. (συνήθως στην περιτοναϊκή κοιλότητα, η οποία είναι ο χώρος που περιβάλλει τα όργανα της κοιλιάς).
Σε αυστηρά επιλεγμένες περιπτώσεις, η χειρουργική θεραπεία περιλαμβάνει την δημιουργία εναλλακτικής ανατομικής οδού κυκλοφορίας του ΕΝΥ μέσω μια μικρής οπής που διανοίγεται ενδοσκοπικά στο έδαφος της τρίτης κοιλίας του εγκεφάλου.

Η χειρουργική αυτή τεχνική αναφέρεται ως «ενδοσκοπική τρίτη κοιλιοστομία» και επιτρέπει την κυκλοφορία ΕΝΥ από τις πλάγιες και την τρίτη κοιλίες του εγκεφάλου στον περιφερικό υπαραχνοειδή χώρο, παρακάμπτοντας τη συχνά προβληματική περιοχή του υδραγωγού του Sylvius. Η χειρουργική αυτή επέμβαση πραγματοποιείται από ειδικά εκπαιδευμένους νευροχειρουργούς, με τη βοήθεια ειδικών ενδοσκοπίων και αποτελεί μια λεπτή κα ελάχιστα επεμβατική νευροχειρουργική επέμβαση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι απαραίτητη η πραγματοποίηση δύο επεμβάσεων για την οριστική θεραπευτική αντιμετώπιση της υδροκεφαλίας. Στις περιπτώσεις αυτές μπορεί να χρειαστεί η τοποθέτηση ενός συστήματος παροχέτευσης ΕΝΥ αρχικώς και στη συνέχεια μια δεύτερη χειρουργική επέμβαση για την εξαίρεση του υπεύθυνου για την υδροκεφαλία όγκου.
Επιπλοκές χειρουργικών επεμβάσεων υδροκεφαλίας
Όπως κάθε χειρουργική επέμβαση έτσι και οι επεμβάσεις για τη θεραπεία της υδροκεφαλίας σχετίζονται με πιθανές επιπλοκές. Οι επιπλοκές αυτές αν και σπάνιες μπορεί να συμβούν, παρότι ο νευροχειρουργός έχει πάρει κάθε δυνατό μέτρο για την αποφυγή τους.  Γία λόγους ταξινόμησης, οι επιπλοκές χωρίζονται σε διεγχειρητικές (οι οποίες μπορεί να συμβούν κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης), άμεσα μετεγχειρητικές (οι οποίες μπορεί να συμβούν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα μετά το χειρουργείο) και απώτερες (οι οποίες μπορεί να παρατηρηθούν μετά από μακρό χρονικό διάστημα από τη χειρουργική επέμβαση).
Στις διεγχειρητικές επιπλοκές περιλαμβάνονται οι επιπλοκές σχετιζόμενες με τη χορήγηση γενικής ενδοτραχειακής αναισθησίας, αλλεργικές ή άλλες αντιδράσεις από τη χορήγηση αναισθητικών ή άλλων φαρμάκων, ενδοεγκεφαλική αιμορραγία  από το πέρασμα του καθετήρα σιλικόνης στο κοιλιακό σύστημα του εγκεφάλου, ενδοκοιλιακή αιμορραγία και σχηματισμός θρόμβου αίματος εντός του κοιλιακoύ συστήματος του εγκεφάλου, καθώς και τοποθέτηση του καθετήρα σε μη ικανοποιητική θέση, τραυματισμός κάποιου ζωτικού οργάνου στον τράχηλο, τον θώρακα ή την κοιλιά κατά την εμφύτευση του συστήματος σωληναρίων.
Στις άμεσες μετεγχειρητικές επιπλοκές περιλαμβάνονται η δημιουργία υποσκληριδίου αιματώματος (δημιουργία θρόμβου αίματος στο χώρο μεταξύ του φλοιού του εγκεφάλου και της σκληράς μήννιγας που τον περιβάλλει) λόγω αυξημένης παροχέτευσης ΕΝΥ καθώς και το «σύνδρομο των λεπτών κοιλιών» (slit ventricle syndrome) επίσης λόγω υπερπαροχέτευσης ΕΝΥ.
Στις απώτερες μετεγχειρητικές επιπλοκές συνήθως περιλαμβάνονται λοιμώξεις, αποσύνδεση, δυσλειτουργία ή μηχανική απόφραξη του συστήματος σωληναρίων, διάτρησης κάποιου κοίλου οργάνου της κοιλιάς ή της πυέλου από το άκρο του εμφυτευμένου καθετήρα παροχέτευσης ΕΝΥ στην περιτοναϊκή κοιλότητα, και σχηματισμός ψευδοκύστεων στην περιτοναϊκή κοιλότητα.

Μετεγχειρητική παρακολούθηση και φροντίδα
Μετεγχειρητικά  ο ασθενής συνήθως παραμένει για λίγες ημέρες στο Νοσοκομείο για παρακολούθηση και αποθεραπεία.

Συνήθως τα συμπτώματα άμεσα βελτιώνονται ή εξαφανίζονται. Ωστόσο κάποια απαιτούν μακρότερο χρόνο για τη βελτίωση τους, ή μπορεί και να μην βελτιωθούν εφόσον η δημιουργηθείσα  βλάβη του εγκεφάλου λόγω της αυξημένης ενδοκράνιας πίεσης είναι μη αναστρέψιμη.

Τόσο οι ασθενείς όσο και οι οικείοι τους πρέπει να είναι ιδιαιτέρως ευαισθητοποιημένοι σε σχέση με τις πιθανές δυσλειτουργίες του συστήματος παροχέτευσης του ΕΝΥ  μέσω βαλβίδος.

Οποιαδήποτε αλλαγή στη νευρολογική εικόνα του ασθενούς όπως  η επίμονη κεφαλαλγία, η ζάλη,η  τάση προς έμετο ή ο έμετος, η δυσκολία στην όραση, η ερυθρότητα ή  το οίδημα κατά μήκος του συστήματος παροχέτευσης και ο πυρετός  πρέπει να διερευνώνται άμεσα, ώστε να αποκλειστεί η πιθανότητα δυσλειτουργίας του συστήματος παροχέτευσης.

 

Νοεμβρίου 26, 2016